Hüseyin Hilmi Arslan

Sadaka vermek, İslam toplumunun bir dinamiğidir. Hatta İslam toplumu olmak hayır toplumu da olmak demektir diyebiliriz. Hayır toplumu, sadaka verme ve sadaka alma eylemlerinin kurumsallaştığı bir toplumdur. Bu toplumda sadaka vermek; toplumu var kılan, ayakta tutan, zeminini sağlamlaştıran bir gereklilik ve gerçekliktir. İslam toplumu tarih sahnesine çıkardığı pek çok devletinde hayır toplumu olmayı doğal refleks olarak yaşamış ve zaman içerisinde de geliştirerek kurumsallaştırmıştır. Büyük Selçuklu ile belirginleşmeye başladığını iddia edebileceğimiz İslam toplumunda kurumsallaşmanın, hayır toplumu olma için de geçerli olduğunu söyleyebiliriz. Bu gelişmenin Osmanlı Devleti ile zirveye ulaştığını biliyor ve Osmanlının oluşturduğu hayır toplumunun kuramsallaşmış yapılarının bugün bile hâlâ ayakta kalmış örneklerini görebiliyoruz. Osmanlı Devletinin bünyesinde gelişen hayır toplumu kavramının en önemli göstergesi elbette vakıflardır. Her türden sadakalarla varlığını devam ettiren...

  Mostar Dergisi Ekim 2019 sayısında yayınlanmıştır. Cemil Meriç’in kültür ve irfan kavramlarına yüklediği anlam üzerinden düşünürsek; bugün bir şehir/mahalle kültürümüzün olduğunu söyleyebilirsek de, bir şehir/mahalle irfanımızın artık kalmadığını üzülerek belirtmek zorundayız. Çünkü batılı “kültür” kavramını “toplumun yaşayış ve düşünüş tarzı” anlamıyla ele alınca, kültürün zamanın ve algıların değişmesine göre değişebilir olduğunu kabul etmek durumunda kalırız. Buradan baktığımız zaman şehir/mahalle kültürünün, değişen zaman ve algılarla yeni bir şehir/mahalle kültürüne evrildiğini söyleyebiliriz.  Ancak irfan kavramının vahiyden doğduğu, zamanın ve algıların değişmesiyle değişmediği, toplumun yaşayış ve düşünüş tarzını değil nasıl yaşaması ve düşünmesi gerektiği ifade ettiğinden, maalesef bugün bir şehir/mahalle irfanımızdan söz etmenin zor olacağını söylemek zorundayız.      Genel anlamda şehir, özel anlamda mahalle irfanı dediğimiz şey, bir...